خادم فرهنگ ايران: در گراميداشت ياد حسن حبيبي
خادم فرهنگ ايران: در گراميداشت ياد حسن حبيبي
سرمقاله شهردار تهران در روزنامه همشهری؛
تعداد مشاهده: 147

print
خادم فرهنگ ايران: در گراميداشت ياد حسن حبيبي
امروز شنبه 19 بهمن ماه، در سرمقاله روزنامه همشهری یادداشتی با عنوان «خادم فرهنگ ايران: در گراميداشت ياد حسن حبيبي» به قلم پیروز حناچی شهردار تهران منتشر شد.

اين روزها، سالروز درگذشت حسن حبيبي سياستمدار برجسته ايران معاصر است. سوابقي همچون معاونت اول 2 رئيس‌جمهور، تصدي وزارت دادگستري و وزارت علوم و رياست فرهنگستان زبان و ادب فارسي، حبيبي را در زمره رجل نامدار سياسي ايران مطرح مي‌كند.
تصوير سياستمداري كه براي مدتي به نسبت طولاني با كمترين حاشيه، در مقام معاون اول رئيس‌جمهور، ايفاي نقش كرده است، خاطره اصلي اكثريت ايرانيان از مرحوم دكتر حسن حبيبي است. مردي متساهل كه در ايامي كه مسئولان اجرايي، نقد عملكردشان را سخت و دشوار مي‌يافتند، همواره از سوژه‌هاي اصلي يكي از مهم‌ترين و محبوب‌ترين نشريه‌هاي طنز ايران يعني گل‌آقا بود. حسن حبيبي خود را ميانجي كارگزاران دولتي و اصحاب رسانه قرار مي‌داد و به اين وسيله نقشي بسيار مهم در باز شدن مسير هم براي نقد عملكرد دولت و هم براي نقد عملكرد ساير مسئولان فراهم مي‌كرد. وقتي مي‌شد با آقاي معاون اول شوخي و او را نقد كرد، لاجرم مي‌شد وزير، استاندار، وكيل و شهردار را هم نقد كرد.
با اين همه غلبه تصوير حبيبي به مثابه يك كارگزار سياسي بي‌حاشيه، بخش‌هاي ديگري از تصوير حسن حبيبي را با خود به حاشيه برده است. شايد بتوان گفت كار بدون حاشيه و بي‌سر و صدا از خصلت‌هاي پايدار حبيبي در همه عمر و در مجموعه فعاليت‌هاي گسترده او بوده است و همين سبب شده تا ابعاد گسترده شخصيت و فعاليت‌هاي او براي جامعه ايران مجهول بماند. حتي تصوير حبيبي به‌عنوان يك مبارز برجسته سياسي، مسئول كميته فلسطين انجمن‌هاي اسلامي دانشجويي در اروپا، از مسافران پرواز انقلاب همراه با امام خميني(ره) و بعد از آن نويسنده پيش‌نويس قانون اساسي ايران، در حاشيه تصوير كارگزار سياسي بي‌حاشيه قرار گرفته است.
شأن فرهنگي - اجتماعي مرحوم حسن حبيبي اما شايان‌توجه بيشتري است. امروز شايد اقليتي از جامعه ايران حسن حبيبي را به‌عنوان «مترجم» بشناسند. درحالي‌كه او يكي از نخستين ترجمه‌هاي آثار «ژرژ گورويچ» جامعه‌شناس برجسته روسي-فرانسوي نظير «ديالكتيك يا سير جدالي در جامعه‌شناسي»، «درآمدي به جامعه‌شناسي حقوقي»، «اخلاق نظري و علم آداب، امكانات و شرايط» و چند اثر ديگر از او را به زبان فارسي ارائه كرد. همچنين ترجمه كتاب‌هاي «دو سرچشمه اخلاق و دين» اثر مهم هانري برگسون فيلسوف نامدار فرانسوي، افضل‌الجهاد از عمر اوزگان و «جامعه، فرهنگ، سياست، اسلام و بحران عصر ما» از روژه دوپاسكيه و ترجمه «آداب المتعلمين» از رساله‌هاي منسوب به خواجه نصير طوسي از زبان عربي از ديگر آثار اوست.
همچنين سرپرستي مجموعه آثار پژوهشي گسترده‌اي درباره ايران در «بنياد ايرانشناسي» و تاليف كتاب‌هايي نظير «انقلاب اداري و نقش انجمن‌هاي اسلامي» و «جامعه، فرهنگ، سياست» معرف چهره‌‌اي ديگر از حبيبي يعني نويسنده و خادم فرهنگ ايران است.
اما آنچه حسن حبيبي را با شهر تهران پيوند مي‌زند، مجموعه پژوهش‌هايي است كه او در باب اماكن فرهنگي شهر انجام داده است. او در دو مجموعه «مساجد ديرينه شهر تهران» و «امامزاده‌ها و تربت برخي از پاكان و نيكان» به معرفي بخش بزرگي از اماكن مقدس شهر تهران پرداخته و مجموعه‌اي غني از ميراث فرهنگي كشور را گرد هم آورده است. نقش او در تاسيس بنياد ايرانشناسي، احياي باغ نگارستان (ساختمان قديمي دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران)، بازگرداندن شاهنامه طهماسبي به ايران، خريد خانه مسكوني عبدالعظيم قريب و تلاش‌ در برپايي موزه ملي قرآن كريم وجوه ديگري از خدمات فرهنگي اوست. او همچنين در اواخر عمر اقدام به تاسيس بنياد اميركبير كرد و گنجينه ارزشمندي از نسخ خطي و كتاب‌هاي خود را به اين بنياد هديه كرد. شهرداري تهران در پاسداشت خدمات فرهنگي ايشان، اقدام به تاسيس خانه موزه دكتر حسن حبيبي در مجموعه «باغ دقت» كرده بود كه اكنون به مجموعه بزرگ‌تر و مجهزتري در «بوستان قلمستان» منتقل مي‌شود تا خاطره ايشان براي شهروندان تهراني در فضايي فرهنگي، گرامي و زنده نگه داشته شود. او بي‌ترديد خادم بي‌چشمداشت فرهنگ ايران بود. يادش گرامي باد.